In het laatste nummer van Eigen Bedrijf  het magazine van de Kamer van Koophandel, staat een uitgebreid interview met De Kunstcoach.

Hieronder de volledige tekst:

Het kwam als een slag bij heldere hemel. Per 1 januari 2011 is de BTW voor beeldend kunstenaars verhoogd van zes naar negentien procent. Een half jaar later moesten ook de podiumkunsten er aan geloven. Toch moeten kunstenaars volgens kunstcoach Erik Langeveld niet bij de pakken neer gaan zitten. ‘Ze moeten juist nu proberen het tij te keren.’ En dat betekent: commerciëler en klantgerichter denken, nieuwe kansen grijpen en eindelijk eens afstappen van het idee dat ze niet zouden kunnen verkopen.

 De kunstenaars zijn boos en dat begrijpt Langeveld -van huis uit fagottist- als geen ander. ‘Het is ook een behoorlijk oneerlijke maatregel. Eerst werden de subsidies al ingetrokken en dan komt die BTW verhoging er nog eens bovenop. De lat wordt nu wel heel hoog gelegd. Op die manier wordt de sector dubbel getroffen. Dat kan toch nooit de bedoeling zijn? Het gevolg is dat kunst veel duurder wordt en dat bezoekersaantallen in theaters teruglopen. Dat zie je nu al. Natuurlijk is nooit één op één te zeggen waar dat precies door komt, maar het heeft er ongetwijfeld mee te maken. En dan te bedenken dat het circus, de musical en het voetbal gewoon voor het lage tarief kunnen doorgaan. Natuurlijk moeten we bezuinigen, maar je zou hier haast een soort rancune tegen de kunstsector in bespeuren. Wat doe je eraan? Wachten tot er een nieuwe regering komt? Daar hebben we nu natuurlijk niks aan.’

Minder hoogdrempelig

Waar kunstenaars volgens de kunstcoach wél wat aan hebben, is juist nu proberen het tij te keren. ‘Uit woede is nog nooit een mooi product voortgekomen. Daarom adviseer ik kunstenaars deze maatregel gewoon te accepteren en, als de eerste boosheid is gezakt, op zoek te gaan naar nieuwe mogelijkheden en manieren om risico’s te spreiden. Bijvoorbeeld door les te gaan geven. Maar ook door een wat meer zakelijke markt aan te boren. Bedrijven kunnen kunstwerken vaak helemaal aftrekken van de belasting door ze op te voeren als bijvoorbeeld pr-kosten.’ Een ander advies dat Langeveld kunstenaars op zijn wekelijks gratis spreekuur geeft, is het aangaan van samenwerkingen. ‘Natuurlijk is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Kunstenaars zijn over het algemeen vrij solitair en kruipen snel terug in hun eigen atelier. Toch loont het om collectiefjes aan te gaan en samen op te trekken in het organiseren van exposities en dergelijke. Doe dat niet één keer per jaar maar gewoon iedere week. Ikea is toch ook niet maar één dag per jaar open? En waarom is er eigenlijk geen kunstsupermarkt? Gewoon een toegankelijke plek waar iedereen kunst kan kopen. Ateliers zijn vaak van die nare plekken waar zo op je wordt gelet. Daar voelt lang niet iedereen zich op zijn gemak. Maak het minder hoogdrempelig. Dan kopen mensen eens wat anders dan dat standaard ingelijste kunstwerk van Ikea.’

Survival of the fittest

En dan is er nog een ander voordeel. De keerzijde van de BTW-verhoging is namelijk dat kunstenaars hun beroepskosten ook tegen het hoogste tarief kunnen aftrekken. ‘Daardoor is het nu veel lucratiever om die spiegelreflexcamera te kopen om je werk mee te fotograferen of een laptop voor presentaties’, legt Langeveld uit. ‘Maak daar gebruik van. Het kan aardig wat opleveren. Zo veel zelfs, dat je zou kunnen overwegen om niet de hele verhoging aan de klant door te rekenen of door hem in termijnen te laten betalen. Je moet tenslotte iéts doen om de klant te verleiden.’ Voor veel kunstenaars is dat een heuse mentaliteitsverandering, weet Langeveld. ‘Ze moeten zich nu zakelijk gaan opstellen en hun praktijk eens flink tegen het licht houden. Maar misschien is dat ook wel eens goed. Al die jaren subsidie heeft ze een beetje lui gemaakt. Het is nu echt een survival of the fittest.’

Interview door Sanne van der Most voor Eigen Bedrijf nr 6 2011